Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!

Bono Nedir?

Kaybettirmeyen, risksiz yatırım araçlarından biri olan bono, hisse senetleri dışında tanınan kıymetli evraklar olarak geçmektedir. Bono kısaca belirli bir paranın yine belirli bir süre sonra ödeneceğini bildiren ticari belge olarak da ifade edilebilir. Emre muharrer senet olarak da geçen bu bonolar güvenilir ve kazançlı bir yatırım aracı olduğu için çok fazla tercih edilmektedir.

Borsada genel anlamda alacaklı ve borçlu olarak iki taraf vardır. Alacaklı dediğimiz taraf bono bedelini tahsil edecek olan taraftır. Borçlu yani muhatap ise borcu ödeyecek olan kişidir. Bono birden çok türü bulunduğu için farklı bir yatırım aracıdır ve altın bonosu, gümüş bonosu, banka ve finansman bonoları gibi farklı türleri olduğunu söyleyebiliriz.

Bono Nasıl Tahsil Edilir?

Bonoyu daha geniş bir şekilde anlatmak gerekirse, vade günü 60’dan az olan ve 360 günden de fazla olmayan, çıkartıldığı kurum tarafından ödeme ispatlama ya da temin etme amacıyla kullanılacak olan menkul kıymetlerdir diyebiliriz. Aslında bono yerine kullanılan senet kelimesi de doğrudur ve daha yaygın olarak bono yerine senet dendiğini duyabilirsiniz. Ancak isim benzerliği nedeniyle hisse senedi ile bonoyu birbirine karıştırmamanız gerekecektir.

Kısaca bir ödeme süresi olarak da tanımladığımız bono, bu nedenle vadeli işlemlerde çok kullanılmaktadır. Eğer borçlu olan kişi ödeme yapmak için nakit parayı bulamıyorsa bunun yerine bono yani senet verebilir. Böylece vadesi yani zamanı geldiği zaman borcunu ödemek için söz vermiş olur. Bonoyu tahsil etmek ise iki şekilde mümkündür. İlk tahsil etme şekli, zamanı geldiğinde alacaklının borçluya giderek tutarı istemesi ve senedi ona geri vermesi şeklinde olacaktır. Bir diğer ödeme şekli de ödeme günü geldiğinde alacaklının bankaya gitmesi ve senedi iskonto ettirerek bedeli almasıdır. Bu durumda borçlu kişi de günü geldiği zaman borcunu bankaya yatırmış olur. Bonoyu yasal kılan unsurlar da şunlardır:

  • Bono kelimesinin geçiyor olması
  • Kayıtsız şartsız olarak bir bedel ödenmesi için söz verilmesi
  • Bononun düzenlendiği günün kaşede tarihi olması
  • Bononun düzenlendiği bir yer olması
  • Ödeme yeri ve senedi düzenleyenin imzası

Bono Türleri Nelerdir?

Hazine bonosu sık sık duyduğumuz bono türlerinden biridir. Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi tarafından çıkarılmış olan ve bir seneden kısa vadeye sahip olan hazine bonosu devletin iç borçlanma senetlerini ifade etmektedir. Bir diğer bono türü de altın, gümüş ve platin bonolarıdır. Eski ismiyle İstanbul Altın Borsası üyesi bankalarla kıymetli maden aracı kurumları arasında maden cinsi üzerinden ihraç edilen bonoları ifade etmektedir. Bono vadesi bu bono türünde 60 günden az ve 360 günden çok olamaz. Bu bonolar halka arz edilme şartına sahiptir. Satışın yapılacağı bölgede, satış süreci esnasında ihraççı tarafından duyurusu yapılır.

Banka bonoları da çok sık olarak karşımıza çıkan bono türlerinden biridir diyebiliriz. Kalkınma ve yatırım bankaları bu bonoları borçlu sıfatıyla düzenlemektedir. Halka arz edilen bu bonoların vadesi de diğerleri gibi 60 günden az olamaz ve 360 günden çok olamaz. Halka arz edilme koşuluyla satışa çıkan banka bonolarının iskonto oranı da senelik bazda olarak hesaplanacaktır.

Son olarak bahsedebileceğimiz bono türlerinden biri de finansman bonosudur. İşletmelerin kısa sürede ihtiyaç duyduğu fonu karşılamak için oluşturulan bonolar büyük bankalar ve şirketler tarafından ihraç edilen borç senetleridir. Tanınmış işletmeler ve bankaların sık sık kullandığını söyleyebiliriz. Bu bononun geri ödeme süresi de en çok 9 ay olarak planlanmıştır. Türkiye piyasasına 1986 senesinde girmiş bir bono türüdür.